Centrum Dialogu Międzykulturowego
Dom Mendelsohna — dawna Bet Tahara
Olsztyn · zaprojektowany w 1913 przez Ericha Mendelsohna · otwarty dla zwiedzających
Historia w pigułce
Sto lat i jedno ocalenie
Bet Tahara — „dom oczyszczenia” — powstał przy dawnym cmentarzu żydowskim w Olsztynie. Jego projekt wykonał w 1913 roku Erich Mendelsohn, wówczas 26-letni student architektury, dla gminy żydowskiej swojego rodzinnego miasta. To jedyne dzieło architekta w Olsztynie i zarazem pierwsze, które zostało zrealizowane.
Sercem budynku jest sala główna nakryta piramidalnym plafonem, wyłożonym mozaiką w barwach śliwki, lapisowego błękitu i złota — zapowiedź ekspresjonistycznego stylu, który wkrótce przyniósł Mendelsohnowi światową sławę.
Po drugiej wojnie światowej cmentarz przestał istnieć, a budynek przez dekady niszczał. Dzięki staraniom Borussii zabytek został uratowany i poddany rewitalizacji — plafon i mozaiki odzyskały dawny blask, a Bet Tahara nowe życie jako Dom Mendelsohna.
Galeria
Zajrzyj do środka
Kliknij zdjęcie, aby powiększyć · nawigacja strzałkami ← →
Od Bet Tahary do Domu Mendelsohna
Oś czasu
1887
Narodziny architekta
W Olsztynie (Allenstein), w rodzinie żydowskich kupców, przychodzi na świat Erich Mendelsohn.
1913
Bet Tahara
26-letni Mendelsohn projektuje dom przedpogrzebowy dla olsztyńskiej gminy żydowskiej — jego pierwsze zrealizowane dzieło, z piramidalnym plafonem i mozaikami.
po 1945
Lata zapomnienia
Cmentarz żydowski przestaje istnieć, budynek służy celom magazynowym i stopniowo niszczeje.
2005
Borussia przejmuje opiekę
Fundacja obejmuje opiekę nad zabytkiem i rozpoczyna starania o jego ratowanie i udostępnienie.
2013
Rewitalizacja i otwarcie
Koniec prac konserwatorskich — plafon i mozaiki wracają do świetności. Bet Tahara zaczyna nowe życie jako Dom Mendelsohna.
2023
110 lat budynku
Jubileusz uświetnia publikacja i cykl spotkań „Od Bet Tahary do Domu Mendelsohna”.
dziś
Otwarty dom
Spotkania autorskie, Salony Mendelsohna, koncerty, wystawy i lekcje dialogu — miejsce żywe przez cały rok.
Architekt
Erich Mendelsohn
1887, Olsztyn — 1953, San Francisco
Jeden z najważniejszych architektów europejskiego modernizmu. Zasłynął ekspresjonistyczną Wieżą Einsteina w Poczdamie i domami towarowymi, które zmieniły oblicze niemieckich miast. Po 1933 roku tworzył na emigracji — w Anglii, Palestynie i Stanach Zjednoczonych.
Co się tu dzieje
Działalność programowa
Miejsce na literaturę
Spotkania autorskie i rozmowy o książkach — od poezji jidysz po współczesne reportaże o pograniczu.
Salony Mendelsohna
Cykl rozmów o ideach, pamięci i wielokulturowym dziedzictwie regionu, z gośćmi z Polski i zagranicy.
Lekcje dialogu
Warsztaty dla szkół uczące rozmowy ponad podziałami — o tolerancji, historii i sąsiedztwie kultur.
Festiwal Mendelsohna
Coroczne święto architektury, muzyki i kultury żydowskiej wokół postaci patrona miejsca.
Odwiedź nas
- Adres
- Dom Mendelsohna, ul. Zyndrama z Maszkowic 2, 10-133 Olsztyn
- Zwiedzanie
- indywidualne i grupowe, także z przewodnikiem
- Kontakt
- sekretariat@borussia.pl
- Dojazd
- 10 minut pieszo ze Starego Miasta, wzdłuż ul. Grunwaldzkiej
Godziny otwarcia i wolne terminy potwierdzisz mailowo lub telefonicznie. Wybierz poniżej rodzaj wizyty, aby przejść do rezerwacji.